Praca zawieszenia i amortyzacja drgań w dużej mierze decydują o komforcie i bezpieczeństwie jazdy. Istnieje wiele rozwiązań konstrukcyjnych zawieszenia, ale zasadniczym elementem większości z nich są sprężyny. Najczęściej współpracują one z elementami hydraulicznymi albo pneumatycznymi, ale zawsze ciężko pracują i stale są obciążone, nawet podczas postoju pojazdu.

Sprężyny zawieszenia zużywają się w tempie zależnym od intensywności eksploatacji samochodu, rodzaju nawierzchni, po której pojazd się porusza, obciążeń wykraczających poza dopuszczalny zakres. Pęknięcie sprężyny dyskwalifikuje pojazd do czasu naprawy. Jazda – nawet jeśli zawieszenie oparło się na uszkodzonej sprężynie – jest niedopuszczalna, ponieważ w każdej chwili sprężyna może wypaść, powodując wypadek. Stan sprężyn zawieszenia i amortyzatorów warto sprawdzać przy każdej wykonywanej naprawie samochodu.

Wymiana sprężyn zawieszenia jest jedną z częściej wykonywanych napraw. Zazwyczaj nie nastręcza trudności: diagnoza jest oczywista, ponieważ pęknięcia można rozpoznać gołym okiem, a do pracy potrzebny jest podnośnik i niezbyt rozbudowany zestaw narzędzi. Istnieją modele samochodów osobowych, które przysparzają problemów z powodu utrudnionego dostępu do części albo skomplikowanej konstrukcji, ale należą one do wyjątków.

Dobór części zamiennych

Sprężyny zawieszenia produkowane są przez wiele firm. Z reguły bez problemu można wybrać wersję o przyzwoitej jakości za rozsądną cenę. Oszczędzanie na jakości i wybieranie producentów o wątpliwej reputacji mija się z celem, ponieważ ich sprężyny mogą być niestarannie wykonane i zabezpieczone, a przez to uciążliwe w montażu, podatne na korozję i odkształcenia.

Jakość

Sprężyny powinny być dobrze zabezpieczone przed korozją, gdyż będą pracowały w trudnych warunkach: przy zmiennym obciążeniu, narażone na uderzenia żwirem, kamieniami, drobnymi przedmiotami podniesionymi z jezdni. Do tego dochodzą wilgoć oraz związki chemiczne rozpuszczone w wodzie i błocie, w szczególności sól drogowa. Uszkodzenia warstwy zabezpieczającej – także te, które powstaną podczas nieostrożnego montażu – są potencjalnymi ogniskami korozji. Wybór stali, z której produkowane są sprężyny, i dokładna kontrola procesu technologicznego wpływają na parametry użytkowe oraz trwałość części.

Symetria

Sprężyny, w przeciwieństwie do tarcz i klocków hamulcowych, można kupować pojedynczo, ale wymiana sprężyny tylko po jednej stronie auta nie jest dobrym pomysłem. Co do zasady sprężyny powinny być wymieniane parami. Dzięki temu unikniemy asymetrycznego przechylenia nadwozia wynikającego z niejednakowej długości nowej i używanej sprężyny. Poza tym trzeba pamiętać, że obie sprężyny pracują w niemal identycznych warunkach, zazwyczaj są tego samego typu i pochodzą z jednej serii produkcyjnej. Jeśli jedna z nich pękła, to można podejrzewać, że w niedługim czasie pęknie także druga. Konsekwencje drugiej awarii są równie nieprzewidywalne: może uda się dojechać do warsztatu albo na parking, ale równie prawdopodobne jest unieruchomienie auta na autostradzie, z dala od zjazdu.

Jeśli pojazd jest już w warsztacie, a zawieszenie jest rozmontowane, większą korzyść przyniesie profilaktyczna wymiana obu sprężyn.

Tuning

Sprężyny zawieszenia są wymieniane także w celu modyfikacji wyglądu i właściwości jezdnych samochodów. Chodzi zarówno o zwiększenie, jak i o zmniejszenie prześwitu (odpowiednio w samochodach terenowych i sportowych). Można to zrobić, dobierając sprężyny o odpowiednich parametrach we własnym zakresie albo kupując gotowe, przygotowane przez specjalistów zestawy, np. obniżające zawieszenie.

Z technicznego punktu widzenia nie jest to czynność skomplikowana, a modyfikacja sprowadza się do wymiany fabrycznych sprężyn na nowe, trzeba jednak przy tym zachować zdrowy rozsądek i dużą ostrożność. Znaczna zmiana długości sprężyny może doprowadzić do sytuacji, w której współpracujący z nią amortyzator będzie przekraczał dopuszczalne parametry pracy i zostanie zniszczony. Zawsze warto sprawdzić, czy po modyfikacji elementy pojazdu zainstalowane pod podwoziem nie będą uderzały w przedmioty znajdujące się na jezdni, np. w krawężniki. Może się zdarzyć, że poluzowane, rozciągnięte wieszaki tłumika trzeba będzie wymienić na nowe, żeby podnieść tłumik.

Osobną sprawą jest zachowanie bezpieczeństwa podczas jazdy. Wymiana sprężyn z dużym prawdopodobieństwem wpłynie na tłumienie drgań i utrzymanie przyczepności kół na nierównej nawierzchni, w zakręcie, szczególnie podczas szybkiej jazdy. Trzeba o tym uprzedzić klienta i doradzić, żeby w razie problemów zdecydował się raczej przywrócić fabryczne ustawienia albo poszukać innego zestawu. Modyfikacją zawieszenia powinny się zajmować warsztaty zatrudniające mechaników z odpowiednią wiedzą i doświadczeniem.

Bezpieczeństwo

Każda ściśnięta lub rozciągnięta sprężyna (w zależności od sposobu pracy) jest magazynem energii. Jeśli usuniemy zewnętrzną siłę utrzymującą sprężynę w stanie napięcia, umożliwimy zamianę zgromadzonej energii na pracę. Jeśli zrobimy to świadomie, w kontrolowany sposób „rozładujemy” energię sprężyny. Jeśli jednak sprężyna zostanie uwolniona gwałtownie, w wyniku pęknięcia albo nieostrożnej manipulacji przy mocowaniu, sytuacja niemal na pewno wymknie się spod kontroli. Zagrożona będzie osoba pracująca bezpośrednio przy sprężynie oraz ludzie i urządzenia w pobliżu.

Ze szczególną ostrożnością trzeba traktować sprężyny noszące widoczne ślady uszkodzeń, w znacznym stopniu skorodowane, pęknięte, mocno odkształcone czy wadliwie zamocowane. Przystępując do pracy przy takich sprężynach, trzeba zakładać, że mogą pęknąć podczas manipulacji. Konieczne jest wówczas stosowanie wszystkich możliwych zabezpieczeń, ograniczenie napięcia sprężyny do niezbędnego minimum i rozprężenie jej zaraz po zdemontowaniu.

Narzędzia

Wybierając narzędzia do pracy ze sprężynami (w szczególności ściągacze), trzeba się kierować przede wszystkim jakością, ponieważ od niej zależy bezpieczeństwo. Jeśli warsztat specjalizuje się w naprawach, regulacji i tuningu zawieszenia, warto rozważyć produkty z najwyższej półki. Ceny na pierwszy rzut oka wydają się wysokie, jednak w zamian otrzymujemy bezpieczne, odporne na uszkodzenia i zużycie urządzenie, przy pomocy którego można maksymalnie skrócić czas demontażu i montażu sprężyn.

Jeśli tego typu czynności wykonuje się sporadycznie, można poprzestać na tańszych napinaczach, ale przy ich wyborze także należy kierować się zdrowym rozsądkiem i daleko posuniętą ostrożnością.

Piotr Kołaczek


Szeroka oferta sprężyn zawieszenia, a także innych części zamiennych dla motoryzacji dostępna jest w katalogu marki Starline. Więcej informacji o aktualnej ofercie można znaleźć na stronie: www.elitpolska.pl/oferta/starline.